Bộ Máy Nhà Nước Thời Lý Trần

     

- Năm 939, sau khi đánh bại quân xâm lược phái mạnh Hán, Ngô Quyền xưng vương, thành lập chính quyền mới, đóng góp đô sinh sống Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).

Bạn đang xem: Bộ máy nhà nước thời lý trần

- Năm 944, Ngô Quyền mất, nhà Ngô suy vong, loàn 12 sứ quân ra mắt khiến non sông bị chia cắt.

- Năm 968, sau thời điểm dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh bộ Lĩnh đăng vương (Đinh Tiên Hoàng) để quốc hiệu là Đại Cồ Việt, gửi kinh đô về Hoa Lư (Ninh Bình).

- Năm 981, Lê hoàn lên ngôi vua (Lê Đại Hành), đổi niên hiệu là Thiên Phúc (Tiền Lê).

- Tổ chức cỗ máy nhà nước thời Đinh, tiền Lê là công ty nước quân nhà sơ khai, cơ quan ban ngành trung ương bao gồm 3 ban: Ban văn; Ban võ; Tăng ban, phân chia nước thành 10 đạo, tổ chức quân đội theo hướng chính quy.

II. Phát triển và hoàn hảo nhà nước phong con kiến ở vào đầu thế kỷ XI đến XV

1. Tổ chức cỗ máy nhà nước.

- Năm 1009, Lý Công Uẩn lên có tác dụng vua (Lý Thái Tổ), nhà Lý được thành lập.

- Năm 1010, Lý Công Uẩn dời đô trường đoản cú Hoa Lư về Thăng Long (Hà Nội).

- Năm 1045, Lý Thánh Tông để quốc hiệu là Đại Việt.

- Từ cầm cố kỉ XI đến nỗ lực kỉ XV, trải qua những triều đại Lý, Trần, Hồ, Lê, chính quyền trung ương được tổ chức ngày càng chặt chẽ.

+ Đứng đầu đơn vị nước là vua ra quyết định mọi việc quan trọng. Ở thời Lý, Trần, Hồ, giúp vua gồm Tể tướng và những đại thần, bên dưới là sảnh, viện, đài.

+ toàn nước được tạo thành nhiều lộ, trấn do những hoàng tử (thời Lý) tuyệt An lấp sứ (thời Trần, Hồ) cai quản. Bên dưới lộ, trấn là các phủ, huyện, châu, đơn vị chức năng hành chánh đại lý là xã.

* bộ máy nhà nước thời Lê sơ:

- Năm 1428, sau khi thành công nhà Minh, Lê Lợi đăng quang hoàng đế khôi phục lại nước Đại Việt, lập đơn vị Lê (Lê sơ).

- trong thời gian 60 của thế kỷ XV, Lê Thánh Tông thực hiện một cuộc cải cách hành bao gồm lớn.

+ Ở trung ương, bỏ chức Tể tướng, Đại hành khiển; vua trực tiếp quyết định mọi việc, bên dưới là 6 cỗ (Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công), ở kề bên bộ có Hàn lâm viện, Ngự sử đài.

+ cả nước được chia làm 13 đạo vượt tuyên bởi 3 ti trông coi các mặt dân sự, quân sự, an ninh; dưới bao gồm phủ, huyện, châu, xã.

+ Khi giáo dục và đào tạo phát triển, những người dân đỗ đạt làm quan, giáo dục đào tạo thi cử đổi thay nguồn đào tạo quan lại.

2. Pháp luật và quân đội.

- Năm 1042, Vua Lý Thái Tông ban hành Hình thư (bộ điều khoản đầu tiên). Thời Trần gồm bộ Hình luật. Thời Lê biên soạn một cỗ luật tương đối đầy đủ gọi là Quốc triều hình khí cụ (Luật Hồng Đức).

- luật pháp nhằm bảo đảm an toàn quyền hành của ách thống trị thống trị, bình yên đất nước và một số quyền lợi chân chủ yếu của nhân dân.

- Quân nhóm được tổ chức quy củ bao gồm hai bộ phận:

+ Cấm quân (bảo vệ vua với kinh thành) với quân chủ yếu quy bảo vệ đất nước.

+ ngoại binh (lộ binh) được tuyển theo cơ chế ngụ binh ư nông.

3. Hoạt động đối nội cùng đối ngoại.

- Đối nội:

+ để ý đến đời sống nhân dân.

+ chăm chú đoàn kết đến những dân tộc không nhiều người.

- Đối ngoại:

+ với nước to phương Bắc thì bao gồm quan hệ hòa hiếu, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu đảm bảo tổ quốc.


+ Với nhẵn giềng như Cham-pa, Lan Xang, Chân Lạp luôn thân thiện, đôi lúc xảy ra chiến tranh.

Page 2


*

*

I. BƯỚC ĐẦU TIÊN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC ĐỘC LẬP THẾ KỶ X.

– Năm 939 Ngô Quyền xưng vương, thành lập và hoạt động chính quyền mới, đóng đô sống Cổ Loa (Đông Anh -Hà Nội).Mở đầu kiến thiết nhà nước hòa bình tự chủ.

– Năm 968 sau thời điểm dẹp loạn 12 sứ quân Đinh bộ Lĩnh lên ngôi,( Đinh Tiên Hoàng ) để quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Chuyển kinh đô về Hoa Lư (Ninh Bình).

–Năm 981 Lê hoàn lên ngôi vua-Lê Đại Hành, thay đổi niên hiệu là Thiên Phúc ( call là tiền Lê )

– Tổ chức cỗ máy nhà nước thời Đinh, tiền Lê là bên nước quân chủ sơ khai , cơ quan ban ngành trung ương tất cả 3 ban: Ban văn; Ban võ; Tăng ban.

-Chia nước thành 10 đạo.

-Tổ chức quân nhóm theo cơ chế ngụ binh ngư nông.

Trong thế kỷ X bên nước tự do tự nhà treo thiết chế quân chủ chuyên chế đang được. Còn sơ khai, tuy vậy đã là bên nước chủ quyền tự chủ của nhân dân ta.


*

Tượng đài vua Lý Công Uẩn–Hà Nội

II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XIđến XV.

1. Tổ chức bộ máy nhà nước

-Năm 1009 ,Lý Công Uẩn lên làm cho vua,nhà Lý thành lập-Lý Thái Tổ.

Xem thêm: Advantages And Disadvantages Of City Life, Advantages And Disadvantages Of Urban Living

– Năm 1010 Lý Công Uẩn dời đô tự Hoa Lư về Thăng Long (thủ đô tp hà nội nay).


– Năm 1045 Lý Thánh Tông để quốc hiệu là Đại Việt.

-Mở ra 1 thời kỳ cải tiến và phát triển mới của dân tộc.

* cỗ máy nhà nước Lý , è cổ ,Hồ:

– Đứng đầu bên nước là vua , vua đưa ra quyết định mọi việc quan trọng đặc biệt , góp vua tất cả tể tướng tá và những đại thần ,bên bên dưới là sảnh, viện , đài .

-Bộ thiết bị nhà nước quân chủ siêng chế được đổi mới hoàn chỉnh hơn.

– toàn nước chia thànhnhiều lộ , trấndo những hoàng tử ( thời Lý )hay an tủ Sứ (thời nai lưng , hồ nước ), đơnvị hành chánh đại lý là xã .


*

*

* cỗ máy nhà nước thời Lê sơ:

– Năm 1428 sau khi thắng lợi nhà Minh ,Lê Lợi lên ngôi hoàng đếkhôi phục lại nước Đại Việt,lập công ty Lê (Lê sơ).

– trong những năm 60 của nắm kỷ XV, Lê Thánh Tông tiến hành một cuộc cải tân hành chủ yếu lớn.

-VuaLê Thánh Tông bỏ chức tướng mạo quốc ,đại hành khiển ; trực tiếp có tác dụng tổng chỉ huy quân team , cấm các quan lập quân team riêng .

-Vua nắm hồ hết quyền hành , góp vua tất cả 6 bộ (là Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công), đứng đầu mỗi bộ có quan Thượng thư , kề bên bộ bao gồm Hàn Lâm Viện(côngvăn),Quốc sử viện (biênsoạn lịch sử),Ngự sử đài (kiểm tra ).

-Vua Lê Thánh Tông chia cả nước ra làm 13 đạo quá tuyêndo 3 ty cai quản là Đô ty ( quân sự chiến lược ), Hiến ty (xử án ), vượt ty ( hành chính ); dưới cóphủ , huyện, châu ( miền núi ), thôn .

-Khi giáo dục phát triển, những người đỗ đạtlàm quan liêu , giáo dục đào tạo thi cử đổi mới nguồn đào tạo và giảng dạy quan lại .

Dưới thời Lê máy bộ nhà nước quân chủ siêng chế đạt tới độ cao, trả chỉnh.

Nhận quan tâm cuộc cải tân của Lê Thánh Tông :

Đây là cuộc cải cách hành bao gồm lớn toàn vẹn được triển khai từ tw đến địa phương. Cách tân để tăng cường quyền lực trong phòng vua. Quyền lực tập trung vào tay vua, triệu chứng tỏ máy bộ nhà nước quân chủ chăm chế công ty Lê đạt đến hơn cả độ cao, hoàn thiện.

Sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lê sơ (1428-1527


* Quân đội:được tổ chức triển khai quy củ:

-Cấm binh (bảo vệ kinh thành) và quân bao gồm quy đảm bảo an toàn đất nước

-Ngoại binh (lộ binh): tuyển theo chế độngụ binh ư nông.

3. Vận động đối nội và đối ngoại

* Đối nội:

– cân nhắc đời sinh sống nhân dân.

– chú ý đoàn kết đến những dân tộc ít người.

* Đối ngoại:

-Với nước to phương Bắc:

+ quan hệ giới tính hòa hiếu.

+ Đồng thời chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu bảo đảm tổ quốc.

– Với: Chămpa, Lào, Chân Lạp có lúc thân thiện, có lúc xảy ra chiến tranh.

Tham khảo :

Trong định kỳ sử, phụ vương ông ta cũng đã có khá nhiều phương phương pháp để giải quyết khiếu nại, tố cáo, oan sai mang đến nhân dân. Vua Lý Thái Tổ, là vị vua đầu tiên của nhà Lý, đã đến xây cung Long Đức ở kế bên Hoàng thành Thăng Long, mang lại thái tử Lý Phật Mã ở, để thái tử ngay sát dân, “ý mong cho thái tử gọi biết mọi bài toán của dân”.

Thái tử Lý Phật Mã lên làm vua, là vị vua nhân từ Lý Thái Tông, rất chăm lo việc giải quyết và xử lý khiếu kiện, oan trái cho dân. Vào năm 1040, vua Lý Thái Tông vẫn giao việc xét xử kiện tụng của dân cho đích thân thái tử Khai Hoàng Nhật Tôn, sử dụng điện Quảng Vũ của thái tử có tác dụng nơi mang đến thái tử xử kiện mang lại dân.

Năm 1042, vua Lý Thái Tông cũng cho gây ra bộ nguyên tắc Hình Thư thứ nhất của nước ta, lý lẽ phân minh những việc xử phạt, tránh việc làm tùy tiện, nhũng lạm, gây ra oan trái đến dân của các quan lại. Nguyên lý Hình Thư quy định bạn tố cáo đúng tệ nhũng lạm của các quan lại, được“tha phu dịch cho anh chị em trong 3 năm. Bạn ở kinh thành mà cáo giác thì thưởng cho bằng hiện thiết bị thu được”. Nhớ tiếc rằng bộ nguyên lý Hình Thư ở trong nhà Lý đến nay đã thất truyền, chỉ từ lại bộ giải pháp Hồng Đức thời công ty Lê sau này.

Đến năm 1052, vua Lý Thái Tông đến đúc chuông lớn đặt tại cung Long Trì, trong quanh vùng Hoàng thành Thăng Long ngày nay, để “cho dân ai bao gồm oan ức không bộc bạch được thì đánh chuông ấy để tâu lên”.Chính vua Lý Thái Tông cũng chính là vị vua đã mang lại xây miếu Một Cột, còn được gọi là chùa Diên Hựu vào thời điểm năm 1049.

Đến năm 1158, vua Lý Thần Tông cũng “cho để cái quan tài đồng trung tâm sân nhằm ai có bài toán gì thì bỏ thư vào hòm ấy”.

Cải biện pháp Hành chủ yếu Của Vua Lê Thánh Tông:

Năm 1471, vua Lê Thánh Tông triển khai cuộc cải cách hành bao gồm trên phạm vi cả nước. Ông quăng quật hết những chức quan và ban ngành trung gian giữa vua và bộ phận thừa hành, chia lại toàn nước thành 12 quá tuyên, thống nhất những đơn vị hành chính thành phủ, huyện, châu, xã. Cuộc cách tân đã tạo nên một khối hệ thống hành chính tinh giản, gồm hiệu lực, là quy mô tiên tiến của cơ chế quân chủ, phong loài kiến đương thời.

Có thể nói Lê Thánh Tông là 1 trong những vị hoàng đế đầy từ bỏ tin, ý chí bền chí và hành vi quyết đoán. Ông trực tiếp quản lý và điều hành ở mức về tối cao nhiều công việc của triều đình.

Năm 1471, khi đã ổn định các vùng biên giới phía bắc cùng phía nam, cuộc cách tân hành bao gồm mới thật sự bắt đầu. Bản “Hiệu định quan tiền chế” tức là văn bạn dạng chính thức về cuộc cải tân hành bao gồm được ban hành. Lê Thánh Tông nêu những tại sao cấp thiết dẫn mang lại cuộc cải cách: “Đồ bản, khu đất đai thời buổi này so cùng với trước đã không giống nhau xa, ta rất cần phải tự mình giữ lại quyền chế tác, không còn đạo vươn lên là thông. Nghỉ ngơi trong kinh, quân vệ những thì để năm lấp để giữ, bài toán công bộn bề thì đặt sáu cái bàn nhau thuộc làm, sáu khoa để xét bác bỏ trăm quan, sáu tự nhằm thừa hành phần nhiều việc”. Lê Thánh Tông cũng chứng thật những tiện ích mà cuộc cách tân đem lại: “Ăn hại dường như không có, nhiệm vụ lại rõ ràng. Như thế là cốt để cho lớn bé dại cùng ràng buộc nhau, uy quyền không trở nên lạm dụng, lẽ phải không trở nên lung lay, khiến cho trăm họ tất cả thói thân quen theo đạo, duy trì phép, không có lầm lỗi có tác dụng trái nghĩa, phàm hình, nhằm theo trọn dòng chí của Thái Tổ, Thần Tông ta mà giữ được an trị thọ dài”.

Và cuộc cải cách hành chủ yếu đã diễn ra hết sức bao gồm hiệu quả.

Trước hết, Lê Thánh Tông quăng quật hết những chức quan lại và phòng ban trung gian giữa vua và thành phần thừa hành như Thượng thư sảnh, Trung thư sảnh, Môn hạ sảnh, quần thể mật viện, những tướng quốc, Đại hành khiển, Tả hữu bộc xạ… giả dụ khi cần được có bạn thay vua lãnh đạo công việc, thì bắt buộc là những đại thần như thái sư, thái phó, thái bảo, thái úy, thiếu sư, thiếu thốn bảo…

Tiếp đến, Lê Thánh Tông bóc sáu cỗ Lại, Lễ, Binh, Hình, Công, Hộ thoát khỏi Thượng thư sảnh, lập thành sáu cơ quan riêng, phụ trách các hoạt động khác nhau ở trong phòng nước. Đứng đầu mỗi cỗ là chức thượng thư, hàm nhị phẩm, chịu trách nhiệm trực tiếp trước vua. Sự cải cách dễ phân biệt nhất là ở bộ Lại, một bộ chịu trách nhiệm tuyển bổ, thăng giáng và bãi miễn các chức quan từ tam phẩm trở xuống. Không giống như các triều đại trước, cỗ Lại ko được toàn quyền bính động. Theo hình thức “lớn bé dại cùng ràng buộc lẫn nhau”, trường hợp “bộ Lại thăng bửa không xứng thì Khoa tất cả quyền bắt bẻ, hoặc cáo giác nếu bộ Lại có tác dụng sai trái”.

Trong cuộc cách tân này, Lê Thánh Tông rất đề cao công tác thanh tra, giám sát và đo lường quan lại. Ko kể Ngự sử đài có từ thời Trần, ông cho đặt sáu khoa chuyên theo dõi, tính toán quan lại sinh hoạt sáu bộ. “Bộ nghi lễ thức chưa hợp thì Lễ khoa được phép bầy hặc. Bộ Hộ tất cả Hộ khoa góp đỡ. Hình khoa có quyền xét lại sự thẩm đoán của bộ Hình…”.

Lê Thánh Tông đặc biệt chăm chú đến kỹ năng và kiến thức thật sự của rất nhiều người lãnh đạo. Ông bỏ chế độ bổ dụng vương hầu, quý tộc vào các trọng trách của triều đình cơ mà lấy thước đo học vấn làm cho tiêu chuẩn chỉnh dùng người, không khác nhau thành phần xuất thân. Những thân vương, công hầu, tuy vẫn được ban bổng lộc nhưng còn nếu như không đỗ đạt thì không được đứng trong máy bộ nhà nước.

Chỉ riêng rẽ với cải cách này, Lê Thánh Tông đã tất cả một tầm quan sát hơn hẳn những triều đại trước.

Bên cạnh bộ máy nhà nước nghỉ ngơi trung ương, khối hệ thống hành bao gồm địa phương cũng có chân thành và ý nghĩa rất đặc biệt quan trọng với vị thế thống trị của một triều đại. Cũng chính vì phần đông dân cư tập hợp ở đông đảo nơi này. Nếu có một chế độ tương xứng với họ, triều đại sẽ chắc chắn vì gồm sự bảo vệ của chính những người dân dân ấy.

Năm 1466, với việc thành lập các bộ, những tự, Lê Thánh Tông sáng suốt chia lại toàn quốc thành 12 đạo quá tuyên với một đậy Trung đô (khu vực kinh thành). Năm 1471, ông mang đến lập thêm đạo quá tuyên sản phẩm công nghệ 13 là Quảng Nam. Ngơi nghỉ cách phân loại mới, từng đạo vượt tuyên đều sở hữu ba ty ngang quyền nhau cai quản: Đô tổng binh sứ ty (Đô ty), thừa tuyên sứ ty (Thừa ty) và Hiến sát sứ ty (Hiến ty). Đô ty cùng Thừa ty canh dữ về quân sự và dân sự. Hiến ty phụ trách thanh tra, thống kê giám sát các quan lại chức địa phương; luôn đi sâu, tìm hiểu đời sống và nguyện vọng của nhân dân. Không tính ra, để giúp Hiến ty làm cho nhiệm vụ, sinh hoạt Ngự sử đài, Lê Thánh Tông để thêm 13 cai đạo giám sát và đo lường ngự sử chăm giám sát, giúp sức các Hiến ty. Bên dưới đạo thừa tuyên, Lê Thánh Tông mang lại thống nhất những đơn vị hành chính thành phủ, huyện, châu, xã.

Xem thêm: Lim X Tiến Tới Vô Cực - Giới Hạn Hàm Số Dạng Vô Cùng Trên Vô Cùng

Như vậy, khoảng từ năm 1471, trải qua cải cách, Lê Thánh Tông đã chế tạo được hệ thống hành chính thống tuyệt nhất trong phạm vi cả nước. Hệ thống khá gọn gàng với chức trách phân minh, đảm bảo an toàn sự lãnh đạo và tập trung quyền lực tối cao của trung ương. Đây là mô hình tiên tiến tuyệt nhất của chính sách quân nhà phong loài kiến đương thời, trong đó, tw và địa phương nối sát nhau, quyền lực tối cao được bảo đảm an toàn từ trên xuống dưới.

Lê Thánh Tông là một trong vị hoàng đế lớn của một vương triều mạnh, có khá nhiều đóng góp trong lịch sử dân tộc…