Sanskrit là gì

     
I- ngôn ngữ Trong gớm Phật : Ngày nay bọn họ biết những tác phẩm Phật giao được kết tập trong tối thiểu là 6 Đại Tạng Kinh(« 大藏經 » Tripitaka, The Great Treasury of Buddhist Canon ») như sau :

1. Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh, Vạn Tân Toản Tục Tạng tởm ( 大正新脩大藏經, 卍新纂續藏經, Taisho Tripitaka & Successive Tripitaka)

2. Càn Long Đại Tạng gớm ( 乾隆大藏經, Qianlong Tripitaka)

3. Vĩnh Lạc Bắc Tạng ( 永樂北藏, Yongle Tripitaka)(1)

4. Pāli Đại Tạng kinh ( 巴利大藏經, Pali Tripitaka)

5. Phạn Văn Đại Tạng ghê ( 梵文大藏經, Sanskrit Tripitaka )

6. Tây Tạng Văn Đại Tạng tởm ( Tibetan Tripitaka)

 Thật ra cácĐại Tang khiếp như Đại thiết yếu Tân Tu, Càn Long, Vĩnh Lạc Bắc Tạng và Tây Tạng Đại Tạng Kinh đều được dịch ra từ những kinh bằng tiếng Phạn.

Bạn đang xem: Sanskrit là gì

 Vậy mỗi lúc đọc khiếp Phật bằng những thứ giờ như Hán, Tây Tạng, Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam, Anh, ... Mà cảm giác khó hiểu hay nghi ngờ nghĩa lý thì rất có thể truy cứu câu văn nơi bắt đầu từ bạn dạng tiếng Phạn nhằm tìm hiểu ý nghĩa đích thực.

 Điều đáng tiếc là toan cỗ kinh sách Phật giáo bằng tiếng Phạn làm việc Ấn Độ đã bị hủy diệt vao cụ kỷ 14 sau cuộc xâm lấn của Hồi giáo vào Ấn Độ.

Tiếng Phạn (Sanskrit) mang tên nguyên giờ đồng hồ Phạn là saṃskṛtā vāk hay saṃskṛta, nghĩalà ngôn ngữ “hoàn hảo” xuất xắc “ tao nhã” tuyệt “hiến dâng”, luôn luôn được xem là ngôn ngữ “cao cấp” giành cho các nghi thức các tôn giáo: đạo Hindu, phật giáo và đạo Jaina, và mang đến giới tinh hoa của Ấn Độ. 

họ cũng được biết là tiếng Phạn gắn liền với sự hình thành những kinh Vệ Đà của đạo Hindu vì thế người Ấn độ ý niệm rằng giờ Phạn là ngữ điệu do thần Śiva tạo thành và truyền xuống cho bé người. Vì là do thần Śiva sản xuất ra, đề xuất chữ viết của giờ đồng hồ Phạn được call là Nāgarī, tức thị chữ viết miền đô thị hay Devanāgarī, tức là chữ viết miền thành phố của Thiênthần. Hệ trái của tinh thần ấy là người Ấn Độ nhận định rằng việc đọckinh và đặc biệt là các thần chú bằng giờ đồng hồ Phạn đang dễ tất cả sự cảm thông, trợ giúp, cứu vãn độ từ bỏ Phạm Thiên và các Thiên thần trong truyền thống lâu đời đạo Hindu.

 Vì Phật giáo căn nguyên từ Ấn Độ nên tinh thần nầy cũng thấy có trong gớm sách của Phật giáo. Chẳng hạn, vào Đại chén Niết Bàn gớm 8 và 26, xuất xắc trongĐại Đường Tây Vực cam kết của ngài Huyền Trang, ... đều có ý tưởng nầy.

 Nhưng tronggiai đoạn đầu khi Phật giáo mới truyền thanh lịch Trung Quốc, vì lòng tự tôn dân tộc của tín đồ Trung Quốc, tiếng Phạn bị hotline là hồ ngữ là tiếng của rợ Hồ, mặc dù ngài Cưu Ma La Thập vẫn dịch những Kinh Phật bằng tiêng Phạnra tiếng trung quốc vào năm 402 sau dương lịch. Cho tới thời ngài Ngạn Tôn (557-610), một tác giả lớn của Phật Giáo Trung Quốc, thì giờ đồng hồ Phạn mới đồng ý được call là Phạn ngữ (2)

 Từ đó về sau, giờ Phạn trong gớm Phật được những nhà sư trung quốc xem thiêng liêng như người Ấn đã có lần quan niệm. Ví dụ điển hình câu giờ Phạn mở đầu cho số đông Kinh Phật :

 Evaṃ mayā śrutam

nghĩa là “Tôi nghe như vầy” ( Như thị bổ văn) đã có được giới Phật Giáo trung quốc tôn kính với câu :

 “Thử phạn tự trả cắng tam nỗ lực nhi thường xuyên hằng đổi thay thập phương dĩ bình đẳng. Học bỏ ra thư đưa ra định đắc thương nhậm bỏ ra Phật trí, quán chi tụng bỏ ra tất triệu chứng bất hoại bỏ ra pháp thân. Chư giáo đưa ra căn bổn, chư tự đưa ra phụ mẫu, kỳ tại tư hồ.”

 Nghĩa là :” Mấy chữ Phạn nầy mãi thường xuyên hằng trong ba cõi, bình đẳng khắp mười phương. Ai học tập nó, viết nó nhất mực sẽ giành được Phật trí hiện tiền, ai cửa hàng nó, tụng nó nhất mực sẽ bệnh được pháp thân bất hoại. Nó là căn bổn của tất cả giáo pháp, là cha mẹ của toàn bộ văn tự, tất cả đều ở đây cả “ (3).

Xem thêm: Cách Xem Lại Tin Của Người Khác Trên Facebook Bằng Máy Tính, Cách Xem Lại Story Của Người Khác Trên Facebook

 Thời đức Phật say mê Ca tại nắm (563-483 trước dương lịch) thì Phật pháp được giảng giải với trao truyền bằng lời nói, còn chưa được khắc ghi dưới dạng văn tự.

 Trong lần kết tập kinh khủng lần đầu tiên (khoảng 7 ngày sau khoản thời gian đức Phật phù hợp Ca nhập diệt), ngài Ᾱnanda được mời đọc tụng trực thuộc lòng mỗi câu khiếp 80 lầnđể cục bộ hội chúng tụng theo cho đến thuộc ở lòng.

 Trong lần kết tập kinh điển thứ nhị (khoảng 137 năm sau thời điểm đức Phật nhập diệt), khiếp Phật cũng chỉ được phát âm tụng nằm trong lòng chứ chưa lưu lại thành văn bản.

 Trong lần kết tập thứ ba, theo lệnh của vua A Dục (Aśoka : 268-233 tr. Dl), gớm Phật bắt đầu được lưu lại thành văn phiên bản trên phần lớn miếng đồng nhằm lưu trữ.

 Vào thời kỳ nầy thì giờ đồng hồ Phạn đã được Pāṇini và những vị tiền bối chuẩn chỉnh hóa thành giờ đồng hồ Phạn mà bạn phương Tây call là tiếng Phạn cổ điển (Classical Sanskrit) để rõ ràng với giờ Phạn ngày xưa đó trong khiếp Vệ Đà, call là Vedic.

 Các chủng loại tự Devanāgarī (Devanagari Script) dùng để làm viết tiếng Phạn và một số ngôn ngữ Ấn Độ khác đã tiến hóa từ những mẫu từ Brahmi (Brahmi script) đã xuất hiện vào khoảng tầm năm 300 trước dương lịch. Hồ hết câu khắc trên các trụ đá theo lệnh của hoàng đế Aśoka vào lúc năm 300 trước dương lịch đều bằng ký từ bỏ Brahmi. Nhưng nguồn gốc đích thực của chữ viết ở Ấn Độ thì ko được xác nhận với bất kỳ mức độ chắc chắn là nào mặc dù các học tập giả tin tưởng rằng điểm lên đường là các ký tự Brahmi như vẫn dùng trong số câu tự khắc của hoàng đế Aśoka.

Xem thêm: Top 9 Bài Cảm Nghĩ Của Em Về Tác Phẩm Chiếc Lược Ngà Ngắn Gọn Nhất

 Ký tự Brahmi cân xứng với khối hệ thống viết chữ theo những âm (syllabic writing system : mỗiký trường đoản cú hoặc là một trong những phụ âm hay là một âm có phụ âm cùng với nguyên âm a) và được dùng nhiều hơn thế nữa trong việc viết chữ Prakit, là ngôn từ được nói bởinhững tín đồ dân thường (giới bình dân). Nhưng ký kết tự Brahmi đã từng qua những biến hóa rất nhiều, hình dạng biệt lập đáng kể qua thời gian, mặc dù rằng tập hợp những akṣara (mẫu âm) vẫn được không thay đổi cho những nguyên âm cùng phụ âm cơ bản của giờ đồng hồ Phạn.

 Từ khoảng năm200 sau dương lịch về sau, Ấn Độ được trị vị bởi các vua theo đạo Hindu, cùng sự phổ biến thông tin qua câu hỏi khắc chữ bên trên đá được tiếp tục.Nhưng do sự chuyển đổi rất nhiều của những ký từ và các chỉ dụ hay sắc đẹp lệnhcủa đơn vị vua trên đá bị hủy diệt qua thời gian, khiến cho chính người ẤnĐộ tiên tiến cũng chẳng thể hiểu được nội dung những câu tự khắc ấy. Phần đông học mang phương Tây đã giúp Ấn Độ giải quyết và xử lý được sự việc nầy. Năm 1838, học đưa James Prinsep tìm hiểu ra ý nghĩa sâu sắc của các câu Brahmi tự khắc trên đá từ bỏ thời hoàng đế Aśoka. Sau đây với sự góp sức của nhiều học trả khác, đặc biệt là Georg Buhler đã thiết lập được mọt liên hệ bền vững và kiên cố giữa ngữ điệu và các ký tự. Trường đoản cú đó người ta mày mò ra được vượt trình phát triển của chủng loại tự từ bỏ Brahmi vào thời gian năm 300 trước dương lịch cho đến Devanāgarī hiện đại nhất như sau:

*

 Cácmẫu tự Devanāgarī mà thế giới đang dùng thời nay đã được định hình vào khoảng năm 1700 sau dương lịch. Những sách giờ đồng hồ Phạn được in ấn sau năm 1900có cùng những mẫu từ Devanāgarī như ngày nay, còn những sách in sẵn năm 1900 có thể chứa một không giống dạng không giống của một số trong những akṣara. (4) 

 Thí dụ : chén bát Nhã trung tâm Kinh được viết bởi tiếng Phạn bên trên 2 lá bối được tàng trữ tại chùa Hōryū-ji làm việc Nhật phiên bản với ký tự thời cụ kỷ sản phẩm 7 (5):

*

II- Bốn ngôn ngữ Lưu duy trì Kinh Phật Thời Xưa: 

 Theo giáo sư Franklin Edgerton (6), những văn bản Phật giáo đang được giữ lại trong tối thiểu là 4 ngữ điệu Indic (7) 1. Phạn Cổ Điển (Classical Sanskrit) : giờ Phạn chuẩn tức tiếngPhạn đang được chuẩn hóa bởi vì Pāṇini, minh bạch với giờ đồng hồ Phạn trong ghê Vệ Đà là Vedic 2. Pāli, một ngôn ngữ Indic miền trung bộ Ấn (Middle Indic). Đây là ngữ điệu chuyển tải đa số nhất của vật phẩm Phật giáo mà thời nay được bảo lưu giữ trong ngẫu nhiên ngôn ngữ Indic nào , đó là ngữ điệu thiêng liêng của Phật Giáo miền nam (Nam truyền, phái mạnh tông, Nguyên thủy, tiểu thừa). Ngày nay, phần đông các học tập giả gần như tin rằng Pālichủ yếu hèn là dựa trên một phương ngữ Middle Indic nằm trong miền Tây tuyệt Trung tây. 3. Prakrit Dharmapada : là phương ngữ dựa vào một Middle Indic miền tây bắc mà Senart trong bài viết về văn phiên bản Dutreuil de Rhins đăng trong Jas. IX.12 (1898), trang 193ff hotline là Prakrit Dharmapada. 4. Buddhist Hybrid Sanskrit : ngôn ngữ mà giáo sư Franklin Edgerton goi là Buddhist Hybrid Sanskrit (viết tắt là BHS). Hầuhết những tác phẩm Phật Giáo Bắc Ấn Độ (Bắc truyền, Bắc tông, Đại thừa) được viết bởi BHS. Chẳng hạn, cục bộ các ghê trong bộ Đại chén bát Nhã được viết bởi BHS. Ngôn từ nầy hầu hết dựa trên một phương ngữ Middle Indic truyền thống mà vẫn chưa khẳng định rõ, đồng thời chứa nhiều tiếng địa phương của những Middle Indic khác. Tuy thế BHS cũng chịu tác động sâu xa vị tiếng Phạn khiến cho nhiều vật phẩm viết bởi BHS vẫn được hotline một cách đơn giản dễ dàng là “tiếng Phạn”. Gs Franklin Edgerton, trongbài viết “ giờ đồng hồ Prakrit Làm nền tảng gốc rễ Cho Buddhistic Hybrid Sanskrit (8), cho thấy rằng những người sáng tác Phật giáo thực hiện tiếng Phạn chuẩn chỉnh hóa (Tiếng Phạn cổ xưa = Classical Sanskrit, tốt Brahmanical Sanskrit, do Pāṇini và những vị tiền bối chuẩn hóa ) chỉ là một số nhỏ. Team nầy dường như là vẫn được huấn luyện trong truyền thống cuội nguồn tăng lữ Bà La Môn thiết yếu thống (orthodox Brahmanical training) vào thời trẻ đề nghị họ rành tiếng Phạn chuẩn, rồi sau bọn họ mới chuyển qua đạo Phật, chẳng hạn như Aśvaghoṣa (Mã Minh), vì vậy họ sử dụng tiếng Phạn chuẩn chỉnh hóa để viết gớm sách Phật giáo. Đa số vật phẩm Phật giáo viết bởi tiếng Phạn, đó là bằng Buddhist Hybrid Sanskrit . Do vậy Buddhist Hybrit Sanskrit cũng nói một cách khác là Tiếng Phạn Phật Giáo (Buddhist Sanskrit) tốt Tiếng Phạn hỗn hợp (Mixed Sanskrit). Các tác phẩm Phật giáo viết bằng Buddhist Hybrid Sanskrit xuất hiện thêm sau khi Pāṇini đã hoàn thành việc chuẩn chỉnh hóa giờ đồng hồ Phạn vào khoảng thời điểm đầu thế kỷ thứ 4 trước dương lịch. Sau công trình xây dựng của Pāṇini thì tiếng Phạn đang trở thành là ngữ điệu vượt trội vào văn học cùng triết học ở Ấn Độ. Mang lại nên những nhà sư Phật giáo bắt đầu làm mê thích nghi ngữ điệu họ đã cần sử dụng (tiếng địa phương của họ) với giờ Phạn trong khi vẫn còn ảnh hưởng của truyền thống cuội nguồn ngôn ngữ bay thai xuất phát điểm từ 1 dạng giờ đồng hồ Prakrit dùng chấp nhận trong tôn giáo (protocanonical Prakit) củatruyền thống truyền miệng vào thời kỳ đầu của việc trao truyền Phật pháp. Có lẽ cũng chính vì dưới sự ảnh hưởng đa phương ngữ như thế, mà những tácphẩm Phật giáo được viết bởi Buddhist Hybrid Sanskrit đang ra đời. Vào khi có tương đối nhiều lý thuyết khá khác biệt nhau về mối contact củaBuddhist Hybrid Sanskrit với Pāli, thì điều chắc chắn rằng là Pāli thì ngay gần với ngôn từ nầy rộng là Sanskrit (9). Theo K.R. Norman, thì Pāli cũng nên được xem như như một dạng của Buddhist Hybrid Sanskrit (10). Franklin Edgerton lại cho rằng Pāli về cơ bản là một nhiều loại tiếng Prakit (11). Ở đầy đủ nơi nhưng mà BHS khác hoàn toàn với Sanskrit thì nó lại gần giống hay y y hệt như Pāli. Mặc dù nhiên, đa số những sản phẩm viết bằng BHS hiện tại còn đến nay thì nguyên thủy được viết bởi BHS chứ không phải được viết lại hay dịch lại từ những tác phẩm sẽ viết bởi Pāli hay những ngôn ngữ khác (12). 

 III. Có ngôn ngữ Duy duy nhất Ban Đầu mang đến Phật Giáo Không? 

 Đây là thắc mắc thú vị đối với các bên nghiên cứu. 

 III.1 tinh thần Tự bởi Phóng Khoáng Của Đức Phật Trong vấn đề Sử Dụng ngôn từ Để Hoằng Pháp. 

 Trong Tạng kinh Pāli (13) tất cả một đoạn nổi tiếng, được tóm tắt như sau :“ có hai bên sư là bằng hữu ruột, vốn xuất thân từ thống trị quý tộc (brahman) với ngôn từ và giải pháp phát âm rất sắc sảo (tiếng Phạn chuẩn), mang lại trước đức Phật với thưa : Bạch Đức vắt Tôn, làm việc đây có tương đối nhiều nhà sư trường đoản cú nhiều ách thống trị xã hội và các địa phương không giống nhau đang làm tàn phá lời tiên phật dạy bằng cách lập lại lời của Đức nỗ lực Tôn theo ngôn ngữ địaphương của họ; hãy có thể chấp nhận được chúng nhỏ dịch tất cả lời dạy của rứa Tôn ra tiếng Phạn Vệ Đà. 

 Đức Phật sẽ bácbỏ ý kiến đề nghị đó bằng phương pháp dạy rằng : “ Hởi những nam tử bị lừa dối kia, làmsao những ông có thể nói điều kia ? Điều đó sẽ không còn thể đổi khác được cái đã không thể đưa đổi...”. 

 Và ngài giảng một bài xích pháp rồi chỉ thị cho tất cả các bên sư : 

 “ những ông đừng gồm dịch các lời Phật dạy ra giờ đồng hồ Phạn Vệ đà. Ai làm như thế là phạm tội. Hởi những tăng sĩ, ta cho phép các ông học lời Phật dạy dỗ theo ngôn ngữđịa phương của từng người.” 

 Điều nầy chứng tỏbản thân Đức Phật và các đệ tử lúc đầu của ngài chỉ dùng tiếng địa phương thêm làm phương tiện huấn luyện và đào tạo Phật pháp và từ chối dùng tiếng Phạn Vệ đà (Vedic) xuất xắc tiếng Phạn chuẩn được tôn kính của giới quýtộc. 

 Trong vẻ ngoài tạng của phái bộ Mahīśāsaka, được dịch ra tiếng trung quốc bởi Buddhajīva năm423-424 sau dương lịch, kể câu chuyện hơi khác một ít là hai bạn bè nhà sư vốn xuất thân giới quý tộc Bà La Môn lúc nghe các đơn vị sư gọi tụngkinh “không bao gồm xác” thì chế giễu họ bằng phương pháp nói rằng : “ mặc dù họđã biến nhà sư từ bỏ lâu, nhưng họ gọi tụng kinh theo cách nầy! khôngbiết các từ thuộc nam tính mạnh mẽ hay nữ tính, số ít xuất xắc số nhiều, cũng lần khần động từ sinh sống thì hiện nay tại, vượt khứ hay tương lai, cũng đắn đo thuộc âm huyết ngắn xuất xắc dài, cũng chần chờ nhịp thơ với âm vơi hay nặng”. 

 Khi hai tín đồ nầy mang đến khẩn khoản ước xin đức Phật cho điều chỉnh, ngài chỉ định rằng: “kinh cần được đọc theo giọng âm của từng vùng, tuy vậy phải bình yên không để triển khai sai lệch ý nghĩa. Điều cấm kỵ là trở thành lời Phật dạy thành ngôn ngữ ngoại đạo “ (14). 

 Trong biện pháp tạng của phái cỗ Dharmagupta ngay sát với Pāli tạng rộng cũng nêu câu chuyên trên, nhưng thay vày hai công ty sư thì nói chỉ tất cả một công ty sư. Vị sư nầy phàn nàn với tiên phật rằng : “ những nhà sư trực thuộc các kẻ thống trị khác nhau và mang các tên khác biệt đã đang có tác dụng hỏng những kinh Phật” và ý kiến đề xuất :” soạn lạicác gớm theo ngôn ngữ xuất sắc của nhân loại “, thì hiển nhiên là Vedic tốt tiếng Phạn chuẩn, ngôn ngữ của văn hóa. Trong bài toán phản bác phát minh đó,đức Phật cho rằng việc cần sử dụng “ngôn ngữ của bạn ngoại đạo” vẫn làm hủy diệt các khiếp Phật, và ngài nói : “ Được phép đọc tụng và học các kinh Phật bằng lời giải thích theo những ngôn ngữ phổ thông của những vùng khác nhau” (15). 

 Còn trong phiên bản dịchra chữ thời xưa ( trong tầm năm 350-431 sau dương lịch) của văn phiên bản đã thất lạc Vinayamātṛkā ( nắm lược Giới Luật, Summary of the Discipline), thì mẩu truyện là hai bên sư có nguồn gốc quý tộc Bà La Môn bạch cùng với đứcPhật rằng : 

 “ trong các các môn đồ của Đức cầm Tôn có những người thuộc các giai cấp xã hội khác nhau, thuộc hồ hết xứ sở không giống nhau, thuộc quyền kẻ thống trị của quận tốt huyện khác nhau . Giọng đọc của họ không giống nhau. Vì ngôn ngữ của họlà không nên đắn, toàn bộ họ vẫn hủy hoại ý nghĩa đích thực của lời Phật dạy.” 

 Hai vị sư nầy muốn biên tập và kiểm soát và điều chỉnh lại những kinh sách theo quy biện pháp được đồng ý trong ngôn ngữ Vệ đà. Đức Phật đáp : 

 “ trong tôn giáo của ta, ngôn ngữ sắc sảo hoa mỹ là không bắt buộc thiết. Toàn bộ những gìta hy vọng là ý nghĩa sâu sắc và lý luận cần đúng. Những ông đề nghị thuyết pháp theo phong cách phát âm nhưng dân chúng hiểu được. Vị vậy, điều chính xác là thực hiện ngôn ngữ tùy theo xứ sở bản thân thuyết pháp.”(16) 

 Theo ý thức nầycủa đức phật thì bạn ViệtNamta cần được được nghe giảng pháp cùng học tởm Phật bởi tiếng Việt. Điều nầy cũng sẽ được Hòa thượng tôn sư Trúc Lâm xúc tiến từ trong thời gian 60 của cầm kỷ 20, chẳng hạn, ngài cần sử dụng câu Việt hóa: 

 “Nammô Phật Bổn Sư say đắm Ca Mâu Ni” 

thay mang lại câu thuần Hán : 

 “Nammô Bổn Sư ham mê Ca Mâu Ni Phật”. 

 Hơn nữa, hầu như vị tăng, ni mà gồm duyên được mời hoằng pháp tại vị trí có dân tộc bản địa ít người thì cần học ngữ điệu của dân tộc bản địa ấy nhằm giảng pháp, mới mong việc hoằng pháp dễ thành công xuất sắc được. 

 III.2 ngôn từ Của Đức Phật mê say Ca: 

 Bản thân đức PhậtThích Ca Mâu Ni là một người miền Đông Ấn Độ, gia đình ngài sống ở Kapilavastu (Ca Tì La Vệ), sinh sống miền đông bắc Kośala (Câu Tát La,Oudh). Những cuộc du hóa của ngài ngoài ra chủ yếu hèn bị giới hạn ở phía tây vày Śrāvastī (Xá Vệ) cùng về phía đông do Rājagṛha (Vương Xá), hà thành của Magadha ( Ma Kiệt Đà) miền nam bộ Bihar của sông Ganges). Tất cả những vùngnầy có ngôn từ thuộc về một ngôn ngữ mà ngày nay gọi là Bihari văn minh ( ngoại trừ Śrāvastī chắc rằng chỉ cùng gần với ngôn ngữ Eastern Hindi). Không nghi ngờ gì là phần lớn đệ tử của ông phật thuộc thuộc vùng tổng quát ấy, và bạn cũng có thể cho rằng, vào thời đức phật còn tại thế, các bài giảng của ngài, it nhất, chủ yếu được học thuộc lòng theo những phương ngữ miền đông. Mặc dù vậy, không có ai biết đúng mực phương ngữ nào đức phật đã dùng để làm giảng pháp; và gồm vẻ rõ ràng là hầu như phương ngữcủa các đệ tử của ngài biệt lập nhau một biện pháp cảm nhận được. 

 Tuy nhiên cácnhà nghiên cứu Lüders cùng Hiän-lin Dschi (17) tin rằng “Old Ardha-Māgadhī “, một dạng cổ của Ardha- Māgadhī là ngôn từ mẹ đẻ của Đức Phật cùng cũng là ngôn từ chính thống của Phật giáo trong dạng cổ xưanhất.